Тэтгэмжийн 46, түрээсийн 14 тэрбумын зардал төсвийн тодотголыг байнгын хороонд буцаав

УИХ-ын намрын чуулганы өчигдрийн хуралдаан төсвийн тодотгол тойрсон хэлэлцүүлгээр үргэлжиллээ. Энэ өдөр 2026 оны төсвийн тодотголын гурав дахь хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлж, дараагийн шатанд шилжүүлэхээр товлосон ч чуулганы танхимаас тодорхой асуудлыг Төсвийн байнгын хороонд дахин буцааж, Байнгын хороо хуралдсаны дараа чуулган үргэлжилсэн юм.  Чуулганы нэгдсэн хуралдаан 14:00 цагт 95 гишүүн буюу 75 хувийн ирцтэй эхлэв.

 Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай болон Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн 2026 оны төсөвт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлэхээр товлосон байлаа. Гэвч төсвийн тодотгол шууд дараагийн шат руу шилжсэнгүй. Хуралдааны эхэнд Төсвийн байнгын хорооны дарга Н.Наранбаатар горимын санал гаргав.Тэрээр өмнөх хэлэлцүүлгийн үеэр дэмжигдээгүй хоёр саналыг дахин авч үзэх шаардлагатай гэж тайлбарласан юм. Нэг нь хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн асаргааны тэтгэмжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой 46.6 тэрбум төгрөгийн зардал. Нөгөө нь Боловсролын яамнаас оруулсан түрээсийн төлбөртэй холбоотой 14 гаруй тэрбум төгрөгийн асуудал байв. Н.Наранбаатар УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд төсвийн гурав дахь хэлэлцүүлгээс эхлэн тодорхой асуудлаар Байнгын хороонд чиглэл өгч дахин хэлэлцүүлэх боломжтойг дурдаж, дээрх саналуудыг Төсвийн байнгын хороогоор дахин хэлэлцүүлэх санал гаргалаа. Түүний горимын саналаар санал хураахад хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 68.6 хувь дэмжив.Ингэснээр төсвийн тодотголын гурав дахь хэлэлцүүлгийг тодорхой асуудлын хүрээнд дахин явуулах чиглэлийг Төсвийн байнгын хороонд өгч, чуулганы нэгдсэн хуралдаан завсарлав.Төсвийн тодотгол ийнхүү гурав дахь хэлэлцүүлгийн шатнаас Байнгын хорооны ширээнд дахин очлоо. Чуулган завсарласны дараа Төсвийн байнгын хороо хуралдаж, нэгдсэн хуралдаанаас өгсөн чиглэлийн дагуу тодорхой асуудлуудыг дахин хэлэлцэв.

Энэ удаагийн хэлэлцүүлгийн онцлог нь төсвийн нийт орлого, зарлага, алдагдлын хэмжээг бүхэлд нь дахин ярьсангүй. Харин өмнөх хэлэлцүүлгийн үеэр дэмжлэг аваагүй тодорхой зардлуудыг төсвийн тодотголд хэрхэн тусгах вэ гэдэг асуудалд төвлөрөв. Эхнийх нь нийгмийн хамгааллын зардал. Хоёр дахь нь боловсролын салбарын түрээсийн төлбөр. Өөрөөр хэлбэл, төсвийн тодотголын гурав дахь хэлэлцүүлэг эцсийн шатандаа ойртсон ч өмнөх санал хураалтаар орхигдсон зардлууд эргэн орж ирснээр парламент дахин хэлэлцэх шаардлагатай болов. Төсөв хэлэлцэх үеэр ийм нөхцөл үүссэн нь УИХ-ын гишүүдийн хувьд нэгэнт санал хураасан асуудлыг дахин хэлэлцэхдээ эх үүсвэр, зардлын зориулалт болон төсвийн нийт тэнцэлд хэрхэн нөлөөлөхийг зэрэг авч үзэх шаардлага бий болгосон юм.

14 тэрбумын түрээсийн зардал ч анхаарал татав

Хэлэлцүүлгийн нөгөө талд Боловсролын яамны түрээсийн төлбөртэй холбоотой 14 гаруй тэрбум төгрөгийн асуудал байлаа. Төсвийн тодотголын өмнөх шатанд дэмжигдээгүй энэ саналыг мөн дахин хэлэлцүүлэхээр чуулганаас чиглэл өгсөн юм. Ийнхүү нэг талд иргэдэд шууд очих нийгмийн хамгааллын зардал, нөгөө талд төрийн байгууллагын үйл ажиллагаатай холбоотой түрээсийн зардал зэрэгцэн Төсвийн байнгын хорооны ширээнд дахин тавигдав. Төсвийн тодотголын хэлэлцүүлэгт төсвийн ерөнхийлөн захирагч бүр өөрийн салбарын шаардлагатай гэж үзсэн зардлыг хамгаалж байгаа бол УИХ тухайн зардлын эх үүсвэр болон зайлшгүй шаардлагатай  Төсвийн байнгын хороо тодорхой асуудлуудын хүрээнд гурав дахь хэлэлцүүлгийг дахин явуулсны дараа чуулганы нэгдсэн хуралдаан үргэлжлэв. Ингэснээр энэ өдрийн төсвийн хэлэлцүүлэг чуулганаас Байнгын хороонд, Байнгын хорооноос эргээд чуулганы танхимд гэсэн дарааллаар өрнөв. Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Төсвийн байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг сонсож, зарчмын зөрүүтэй саналуудыг нэг бүрчлэн санал хураалтаар шийдвэрлэсэн байна. УИХ-ын дарга С.Бямбацогт Төсвийн байнгын хорооны даргын гаргасан горимын саналыг нэгдсэн хуралдаанаар шийдвэрлүүлж, олонхын саналаар тодорхой асуудлыг дахин хэлэлцүүлэх чиглэл өгсөн юм. Энэ шийдвэрээр Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай төслөөс гадна Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсөвт өөрчлөлт оруулах төслүүд хамт Байнгын хороонд буцав.Өөрөөр хэлбэл, нэг саналын өөрчлөлт зөвхөн нэг яамны төсөвт хамаарахгүй.

Нэгдсэн төсвийн бүтцэд багтаж байгаа сангуудын орлого, зарлагатай уялдах учраас багц төслөөр нь хэлэлцэх шаардлага үүсэж,  байгаа юм.Байнгын хорооноос оруулж ирсэн зарчмын зөрүүтэй саналуудыг санал хураалтаар шийдвэрлэсний эцэст Монгол Улсын 2026 оны төсөв, Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсөвт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг дөрөв дэх хэлэлцүүлэгт бэлтгүүлэхээр Төсвийн байнгын хороонд шилжүүллээ.

Ингэснээр төсвийн тодотголын гурав дахь хэлэлцүүлгийн шат үндсэндээ өндөрлөв. Төсвийн тодотголыг аравдугаар сарын 20-ны дотор батлах шаардлагатай. Ингэснээр арваннэгдүгээр сараас эхлэн таван асуудлыг шийдвэрлэхээр төлөвлөж байна. Тухайлбал, ахмадын суурь тэтгэвэр, төрийн албан хаагчдын цалин хөлсийг нэмэгдүүлэх, эрчим хүчний салбарын тарифын өсөлтийг шийдвэрлэх, өвөлжилтийн бэлтгэлийг хангах зэрэг ажлыг хийхээр төлөвлөж байна. Мөн 2027 оны улсын төсвийг энэ долоо хоногт хууль тогтоомжид нийцсэн эсэхээр санал хурааж, ажлын хэсгээ байгуулан, хэлэлцүүлгийн цаглабарын дагуу улсын төсвийг батлахаар парламент ажиллаж байгаа юм.

Төмөрбаатарын БАТСАЙХАН

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 6. МЯГМАР ГАРАГ. № 188 (7930)