Г.Лувсанжамц: Хууль гарснаар асуудал шууд шийдэгдэхгүй, олон нийтийн хандлага чухал байна

“Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай” хууль болон цаг үеийн асуудлаар УИХ-ын гишүүн Г.Лувсанжамцтай ярилцлаа.

-Таны ажлын хэсэгт нь багтаж, өргөн мэдүүлсэн Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулийг парламент эцэслэн баталлаа. Энэ удаагийн өөрчлөлтөөр ямар онцлог асуудлуудыг тусгав. Энэ тухай яриагаа эхэлье?

-Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулийг УИХ-ын гишүүн П.Батчимэг нарын есөн гишүүний хамт өргөн барьсан. Тус хуулийг өргөн барьснаас хойш бараг жилийн хугацаа өнгөрсөн.

Улмаар УИХ дээр Г.Уянгахишиг гишүүнээр ахлуулсан ажлын хэсэг ажилласан. Бидний өргөн барьсан агуулгад нэлээд засвар оруулж, зохицуулалтыг нь илүү чангатгаж, явган зорчигчдын аюулгүй байдлыг хангах, нөгөө талдаа шинэ хэрэглээг шууд хорих бус зөв зохицуулалттайгаар ашиглах байдлаар тусгаж өгсөн. 

Шинэ зохицуулалтаар цахилгаан скүүтер, мопед, суррон зэрэг хэрэгслийн ангилал, хөдөлгөөнд оролцох журам, хариуцлагын тогтолцоог илүү тодорхой болгосон. Тухайлбал, 18-аас дээш насны, жолооны үнэмлэхтэй хүмүүс цахилгаан тээврийн хэрэгслийг ашиглана. Хэрэв зөрчсөн тохиолдолд Зөрчлийн тухай хуулиар шийдвэрлэнэ. Мөн явган хүний гарцаар гарахдаа тээврийн хэрэгслээ түрж гарах, 18 нас хүрээгүй хүүхдэд “E-Mongolia” эрхээ ашиглуулан үйлчилгээ авах боломж олгосон тохиолдолд хариуцлага тооцох зэрэг заалтууд тусгалаа. 

Скүүтер, суррон, мопед зэргийг бүр мөсөн хориглохыг хүссэн олон нийт байгаагийн зэрэгцээ ашиглах нь зөв гэж байгаа ч хүмүүс бий. Тиймээс дундын шийдлийг олох зорилгоор заалтуудыг тусгасан. 

Хуулийг өргөн барьсан гишүүний хувьд аюулгүй байдлыг хангана гэсэн зорилготойгоо нийцэж байгаа учраас дэмжиж байгаа. Хууль энэ долоо хоногийн УИХ-ын чуулганаар эцэслэн батлагдаж, зургаадугаар сарын 30-наас хэрэгжиж эхэлнэ. Мөн НЗДТГ-аас хэд хэдэн ажлыг хийх ёстой гэдэг саналаа хэлсэн. Энэ хүрээнд Энхтайвны өргөн чөлөө дагуу нэгдүгээр эгнээний баруун хөвөөгөөр 60 см өргөнтэй цахилгаан дугуй явах зайг гаргаж өгч байгаа. Үүнийгээ илүү олон болгож,  цахилгаан дугуйгаар зорчих хэсгийн сүлжээг илүү өргөн болгож өгөх ёстой. Тиймээс энэ ажлыг нийслэлийн зүгээс хэрэгжүүлээд явах байх.  

-Хуулийн хэрэгжилтэд хэрхэн хяналт тавих вэ?

- Хууль батлагдахаас өмнө болон батлагдснаас хойш осол, гэмтлийн тоо хэр буурсанг Эдийн засаг эсвэл Хууль зүйн байнгын хороон дээр хуулийн хэрэгжилтийн үнэлгээ байдлаар сонсоод явах төлөвлөгөөтэй байгаа.

Мөн хууль батлагдсанаар асуудал бүрэн шийдэгдэхгүй. Олон нийт бие биедээ шаардлага тавьж эхэлсэн цагт хууль үр нөлөөтэй хэрэгждэг. Хуулийн хэрэгжилтийг хангахад НЗДТГ, ТЦА, үйлчилгээ эрхэлж байгаа ААН-үүд, эцэг эхчүүд болон иргэдийн хамтын оролцоо хамгийн чухал. Дэд бүтэц, хяналт, үйлчилгээний стандарт, хэрэглэгчийн хариуцлага зэрэг бүх тал хамтран ажиллаж байж энэхүү зохицуулалт бодит үр дүнд хүрч, бүх хүнд аюулгүй орчныг бүрдүүлэх боломжтой.

Эдгээр өөрчлөлтийг торгууль, шийтгэлийн арга хэмжээ гэхээсээ илүү явган зорчигчид болон нийт замын хөдөлгөөнд оролцогчдод аюулгүй орчныг бүрдүүлэхэд чиглэсэн алхам гэж ойлгож хүлээн аваасай гэж хүсэж байна.

-Тус хууль хэрэгжсэнээр ямар үр дүнд хүрнэ гэсэн хүлээлттэй байгаа вэ?

Хамгийн чухал үр дүн бол явган зорчигчид аюулгүй, санаа зовних зүйлгүйгээр зорчих орчин бүрдэнэ гэж харж байна. Мөн өнгөрсөн жилд гэхэд 2000-3000 бэртэл, гэмтэлийн тоо ГССҮТ-д бүртгэгдсэн байсан. Энэ ослын тоо буурах болов уу гэсэн хүлээлттэй байгаа.

Цаашлаад ААН-үүд маань үүрэг хүлээж байгаа гэдгээ ухамсарлах хэрэгтэй. Цахилгаан дугуйг бүртгэлжүүлж, бүрэн бүтэн аюулгүй байдлыг нь хангах үүрэг хүлээж байгаа учраас дээрх асуудалд анхаарах ёстой. Бүртгэлжүүлчихсэн учраас хэн ямар зөрчил гаргасныг нь мэдэх боломжтой болж байгаа юм. Тиймээс эцэг эхчүүд өсвөр насны хүүхдэдээ цахилгаан дугуй ашиглуулсан тохиолдолд хариуцлага тооцно. Гол нь таны хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангаж байгааг ойлгох хэрэгтэй. Мөн Нийслэлийн Засаг даргатай ААН-үүд гэрээ хийдэг болж байгаа учраас хаана зорчих, зогсоохыг нь гэрээндээ нарийн тусгаад явах ёстой.

-Та “20 минутын хот” үзэл баримтлалыг боловсруулан ажиллаж байгаа шүү дээ. Энэ хүрээндээ хийхээр төлөвлөсөн ямар ажлууд байгаа вэ?

-Миний хувьд “20 минутын хот” үзэл баримтлалыг боловсруулан, Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын яаманд хүлээлгэж өгөөд жил орчмын хугацаа өнгөрч байна. Хот байгуулалтын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг яамнаас өргөн барихаар ажиллаж байгаа. Миний зүгээс Хот байгуулалтын талаар анхдагч хуулийг өргөн барих гэж байна. Үүгээрээ сургууль, цэцэрлэг, эрүүл мэндийн үйлчилгээг иргэд 20 минутын дотор авах боломжтой хот төлөвлөлтийг хэрэгжүүлнэ. Бидэнд тулгамдаад байгаа гол зүйл бол бүх төлөвлөгөө тусдаа явж байгаа асуудал байна. Тухайлбал, газрыг нь нэг газар төлөвлөчихдөг. Замаа барья гэхээр газрыг нь аль хэдийн олгочихсон байх жишээний. Нөхөн төлбөр буюу татвар төлөгчдийн мөнгөөр төр олгосон газраа буцаан худалдаж аваад зам, сургууль, цэцэрлэг барьдаг. Энэ төсвийн үргүй зардлыг засах буюу нэгдсэн нэг төлөвлөгөөтэй болъё гэж байгаа юм. Ингээд энэ чиглэлдээ төсвийн хөрөнгө оруулалтаа хийж, иргэдийн эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх Хот төлөвлөлтийн хууль эрхзүйн орчныг засах хууль гэж ойлгож болно.

20 минутын хот үзэл баримтлалыг Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын  яамнаас хэрэгжүүлээд эхэлбэл сургууль, цэцэрлэгийн хүртээмж муутай дүүрэг, хороо, сум, багууд маань хүртээмжээ нэмэгдүүлнэ. Мөн гал команд, түргэн тусламж 20 минутын дотор ирж амжихгүй бол үүнд нь нийцсэн байдлаар инженерийн болон нийгмийн дэд бүтцүүдээ бариад явах боломжийг бүрдүүлэх зорилготой байгаа. 

-Хотын дарга шинээр томилогдоод удаагүй байгаа. Таны хувьд хотын шинэ даргад ямар хүлээлт тавьж байгаа вэ?

-Хотын дарга ажлаа аваад удаагүй байгаа учраас ажилтайгаа танилцах хугацаа их байгаа байх. Хотын дарга анх томилогдохдоо “Машин төвтэй хотоос хүн төвтэй хот руу шилжинэ” гэж хэлж байсан нь их нааштай санагдаж байсан. Тиймээс хүн төвтэй бүтээн байгуулалтуудыг хийж, тэр дундаа ногоон байгууламж, хүүхдийн тоглоомын талбай зэрэг олон нийтийн байгууламжууд Улаанбаатар хотод хязгаарлагдмал, хангалттай байдаггүй учраас энэ зүйлүүд рүү илүү төвлөрсөн бодлогыг хэрэгжүүлээсэй гэж бодож байна. Өмнө хэлсэнчлэн дугуй, скүүтер, мопед зэрэг цахилгаан тээврийн хэрэгслээр зорчих боломжтой зурвасуудын сүлжээг нь илүү бүрэн бүтэн болгох байх гэсэн хүлээлттэй байна. Дээрээс нь түгжрэлийг шийдэхэд манлайлалтай ажиллаасай. Түгжрэлийг нийтийн тээврээр л хамгийн богино хугацаанд шийдэх боломжтой байдаг. Одоогоор автобусны зогсоолгүй 80 орчим хороо байна. Тэдгээрийн автобусаар зорчих боломжийг нь бүрдүүлж өгөх ёстой. Мөн өмнөх хотын даргын хийж байсан зөв зохистой ажлуудын нэг нь автобусанд банкны картаар суух, чиглэлийг зөвхөн хүснэгтээр үзүүлдэг байсан бол газрын зургаар үзүүлэх боломжтой болгосон зэрэг энэ ажлуудыг үргэлжлүүлж, богино хугацаанд үр дүнгээ өгөх ажлууддаа анхаарах байх гэж бодож байна.

Цаашлаад агаарын бохирдлын асуудалтай тууштай тэмцээсэй гэж хүсэж байна. Агаарын бохирдол үүсэх нэг шалтгаан нь байшин, гэрийн дулаалга хангалтгүй байгаа нь юм. Өнөөдрийг хүртэл бид зуух, түлшийг шинээр нэвтрүүлэх, цахилгааны төлбөрийг шөнийн цагаар хөнгөлөх зэрэг хэрэглээг дэмжсэн журмуудыг хэрэгжүүлж ирсэн. Тэгвэл цаашдаа хэмнэлтийг дэмжих бодлогыг хэрэгжүүлээсэй гэж бодож байна.  

Ч.БЯМБАХАЖИД

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ ЗУРГААДУГААР САРЫН 10. ЛХАГВА ГАРАГ. № 109 (7851)