Сангийн сайд З.Мэндсайханаас асуусан онцлох асуултууд

УИХ-ын чуулганы баасан гарагийн хуралдаанаар Татварын багц хуулийн төслийг хэлэлцлээ.  Хуулийн төслийг Засгийн газраас тавдугаар сарын 7-нд өргөн барьсан юм.   Хуулийн төслүүдтэй холбоотойгоор Сангийн сайд З.Мэндсайхан гишүүдийн асуултад хариулав.

“НӨАТ-ыг таван хувь болгож бууруулбал төсвийн тогтвортой орлогогүй болно”

УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж: Татварын хуулийн өөрчлөлттэй хамт өргөн баригдаж буй НӨАТ-ын тухай хууль дээр тодорхой байр суурь илэрхийлэх шаардлагатай гэж үзэж байна. Нэг талаас, Монгол Улс хөдөө аж ахуйн орон. Газар тариалан эрхлэгчид, малчид бүтээгдэхүүнээ зах зээлд нийлүүлэхдээ НӨАТ төлөгчөөр бүртгэгдсэн компаниудад нийлүүлдэг. Гэтэл тухайн компаниуд нь дараагийн шатанд бүтээгдэхүүнээ худалдахдаа НӨАТ-ын баримт авах уу, үгүй юу гэхээр НӨАТ-гүй авъя гээд хямдхан авчхаж байгаа. Үүний улмаас зах зээлд байгаа бараа бүтээгдэхүүний дор хаяж 30 хувь нь НӨАТ-ын баримтгүй эргэлдэж байна.Нөгөө талаас Монгол Улс хэрэглэгч орон. Манай хэрэглэж буй нийт бараа бүтээгдэхүүний 90 орчим хувь нь БНХАУ-аас импортлогдож байна. Гэтэл эдгээр барааны ихэнх нь гаалиар орж ирэхдээ жин ихтэй, үнэ багатай барилгын материал гэх мэтээр буруу мэдүүлэгдэн орж ирдэг. Дараа нь тэр бараанууд Нарантуул зах дээр төвлөрч, улмаар 330 сум руу тархдаг.Анхнаасаа бичиг баримтгүй орж ирсэн бараанууд улс даяар НӨАТ-ын баримтгүй худалдаалагдаж байгаа учраас худалдаа, үйлчилгээний бодит бүртгэл хийх ямар ч боломжгүй болж байна.

Сангийн сайд З.Мэндсайхан: НӨАТ-ын татвар төсвийн орлогын 20-оос дээш хувийг бүрдүүлж байгаа гол тогтвортой татвар. Дэлхий дахинд аваад үзэх юм бол НӨАТ-ын системтэй 175 орны дунд Монгол Улсын 10 хувийн хэмжээ харьцангуй доогуур тооцогдож байгаа. Манайхаас доош НӨАТ-ын татвартай есөн орон л байгаа. НӨАТ-ын татварыг таван хувь болгож бууруулбал төсвийн тогтвортой орлогогүй болно.

“Татварын хуулийн шоу эхэллээ”

УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэл: Татварын багц хуулийг олон жил уншиж, тэр хэмжээгээр олон Засгийн газраар дамжиж нэлээн шоудаж пиардаж олон юм болж байж хэлэлцүүлэг эхэллээ. Орж ирж байгаа хуулиудыг харахад үнэхээр хангалтүй. Нүглийн нүдийг гурилаар хуурсан ийм л хууль орж ирсэн байна. Аж ахуй нэгж дээр шатлалууд гаргаж байгаа юм байна. Энэ нь явсаар аж ахуй нэгжүүдийг жижгэрэхэд чиглэсэн өөрчлөлт. Татварын багц хуулийн бодлогууд яг хаана очиж үндсэн чиглэлд нөлөөлөх вэ. Энэ зүйл их сонирхолтой байна. Үүн дээр тооцоо баримт дүгнэлт байна уу. Засгийн газраас явуулж буй татварын бодлого явсаар байгаад иргэдийн бодит орлогод, үнийн өсөлтөд яаж нөлөөлөх юм. Өмнө нь НӨАТ-ын хууль дээр дэвшилттэй зарим зүйл яригдаж байсан. Тэр нь хэрэгжиж эхлээгүй байтал хүчингүй болохоор боллоо. Аж ахуй нэгжүүдийг жижигэрхэд чиглэсэн бодлого байна. Та нарт үүнээс өөр бодлогын сонголт байсангүй юу. Үнэхээр харамсалтай л бодлого орж ирлээ.

Сангийн яам З.Мэндсайхан: Дотоодод инфляц үүсэж байна. Булангийн оронд үүсээд буй газрын тостой холбоотой асуудлаас болж үнийн өсөлт үүсэж байна. Иймээс богино хугацаанд аж ахуй нэгжүүдийнхээ үйл ажиллагааг тогтвортой явуулах бодлогыг авч хэрэгжүүлэх хүрээнд оруулж ирсэн нэмэлт өөрчлөлт. Энэ батлагдсанаар богино хугацаанд аж ахуй нэгжүүд иргэддээ дэмжлэг өгнө. Хуулийн төслийн хүрээнд татварын ачааллыг 2.2 их наяд төгрөгөөр бууруулна.  Ажил эрхэлж байгаа иргэдээ дэмжье гэж байгаа юм.

“Оюутан, нас, хүйс мэргэжлээс хамаарсан ялгаатай татвар байж болохгүй”

УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир: Татварын хуулиар  нэг цаг хөдөлмөр эрхэлсэн ч нэг удаагийн ажил хийсэн ч хоол, унааны мөнгө өгсөн ч бүгдээс нь татвар авдаг. Давхар нийгмийн даатгалын шимтгэл авдаг тогтолцоо. Бүгдээс нь яаж хуу хамах вэ гэдэг бодолтой. Иргэдийн бодит орлого буцаад өөрт нь үлдэх нь бага. Иймээс эдгээрийг зайлшгүй хэлэлцэх хэрэгтэй. Төлж болох бүх зүйл нь татвар болчихоод байна. Татварын багц хуулиудыг харахаар нэг удаагийн шинжтэй хийж буй гүйцэтгэл буюу нэг өдөр ажил хийсэн оюутныг ямар нэгэн байдлаар татвараас хөнгөлж чөлөөлсөн юм алга.

Сангийн сайд З.Мэндсайхан: Татварын багц хуулийн өөрчлөлтийг цогц сууриар нь оруулж ирсэн. Түүнээс биш оюутны  хөдөлмөр эрхлэлт ч гэдэг юм уу нас хүйс мэргэжлээс хамаарсан ялгаатай татвар байж болохгүй. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 66 дээр бүтэн биш ажлын эрх зүйн  орчныг тодорхойлсон байдаг. Та тэндээс хараарай, би ч харъя. Энэ удаагийн өргөн барьсан хууль бол богино хугацаанд бизнес, эдийн засаг болон хөдөлмөр эрхэлж буй иргэдэд бодитой дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор оруулж ирсэн нэмэлт хууль юм.

Т.БАТСАЙХАН

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 25. ДАВАА ГАРАГ. № 99 (7841)